Gorbatowa, Berlinga i nie tylko. Pamiętacie te ulice w Ostrołęce? Tak zmieniały się nazwy

Mieszkaliście kiedyś przy Gorbatowa albo Berlinga? Jeszcze kilka lat temu takie adresy były w Ostrołęce codziennością. Dziś tych nazw próżno szukać na tabliczkach. Przypominamy, które ulice zmieniły patronów.

Ustawa wymusiła zmiany

Duża fala zmian przyszła w 2017 roku. Rok wcześniej Sejm uchwalił ustawę z 1 kwietnia 2016 roku o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Samorządy dostały rok na usunięcie z mapy nazw upamiętniających osoby, organizacje i wydarzenia symbolizujące komunizm.

W Ostrołęce zmiany objęły 13 ulic. Rada Miasta podjęła w tej sprawie serię uchwał, a latem 2017 roku pracownicy miejskiego zakładu wymienili tabliczki z nazwami. Mieszkańcy zmienionych ulic nie musieli wymieniać dowodów osobistych, praw jazdy ani dowodów rejestracyjnych. Nowy adres trzeba było jednak zgłosić m.in. w urzędzie skarbowym, ZUS-ie, bankach i u dostawców prądu oraz gazu.

Było – jest

Oto, jak zmieniły się nazwy ulic w Ostrołęce w ramach dekomunizacji:

• ul. Aleksandra Gorbatowa → ul. gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”
• ul. Zygmunta Berlinga → ul. ks. Franciszka Blachnickiego
• ul. Jana Krasickiego → ul. ks. bp. Ignacego Krasickiego
• ul. Braterstwa Broni → ul. Księcia Mieszka I
• ul. 1 Armii Wojska Polskiego → al. Wojska Polskiego
• ul. Mariana Buczka → ul. kpt. Józefa Kozłowskiego „Lasa”
• ul. Wiery Bielik i Tatiany Makarowej → ul. Dywizjonu 303
• ul. Wincentego Pstrowskiego → ul. Ignacego Jana Paderewskiego
• ul. Hanki Sawickiej → ul. dr. Jerzego Olszewskiego
• ul. Batalionu Czwartaków → ul. Czwartaków
• ul. 6 Września → ul. Wrześniowa
• ul. Jana Kędzierskiego → ul. Majowa

Krasicki... zamiast Krasickiego

Najzabawniejsza zmiana dotyczy ulicy Krasickiego. Nazwa pozostała niemal taka sama, zmienił się tylko patron. Wcześniej był nim Jan Krasicki, działacz komunistycznej młodzieżówki z czasów wojny. Dziś jest nim Ignacy Krasicki, biskup i jeden z najwybitniejszych poetów polskiego oświecenia, autor bajek, które zna każdy uczeń. Mieszkańcy nie musieli się przyzwyczajać do nowego brzmienia adresu.

Dawni patroni ostrołęckich ulic to w większości postacie związane z komunistyczną władzą lub z Armią Czerwoną. Był wśród nich radziecki generał Aleksandr Gorbatow, a także Zygmunt Berling, dowódca polskiego wojska tworzonego w ZSRR, oraz Wincenty Pstrowski, górnik i symbol współzawodnictwa pracy w PRL. Byli też komunistyczni działacze Marian Buczek i Hanka Sawicka, a także radzieckie lotniczki Wiera Bielik i Tatiana Makarowa.

Nowi patroni to z kolei bohaterowie zupełnie innej historii. Gen. August Emil Fieldorf „Nil” był szefem Kedywu Armii Krajowej, zamordowanym przez komunistyczne władze w 1953 roku. Ks. Franciszek Blachnicki założył Ruch Światło-Życie, znany z oaz. Ignacy Jan Paderewski to wybitny pianista i premier odrodzonej Polski, a dr Jerzy Olszewski był cenionym lekarzem. Ulica Dywizjonu 303 upamiętnia słynnych polskich pilotów.

Wśród nowych nazw nie zabrakło też akcentu lokalnego. Kpt. Józef Kozłowski „Las” to żołnierz podziemia niepodległościowego związany z regionem.

Plac Stalina i ulica Armii Czerwonej

Dekomunizacja z 2017 roku nie była pierwszą rewolucją na ostrołęckich tabliczkach. Nazwy ulic zmieniały się razem z polityką już wcześniej. W 1949 roku plac pod ratuszem, przed wojną nazywany placem 3 Maja, dostał imię Józefa Stalina. Dyktator zniknął z niego dopiero w 1956 roku, a później plac otrzymał patrona, którego ma do dziś: gen. Józefa Bema.

W 1950 roku miejscy radni zmienili kolejne nazwy w duchu epoki. Ulica 11 Listopada stała się ulicą Ludwika Waryńskiego, a Młynarska ulicą Wincentego Pstrowskiego. Pojawiła się też ulica Mariana Buczka. Na mapie pojawili się też komunistyczni działacze Marceli Nowotko i Paweł Finder. Niewielka ulica Legionowa w Wojciechowicach została przemianowana na ulicę Armii Czerwonej - pierwotną nazwę przywrócono dopiero w 1991 roku.

Pierwsza duża fala zmian przyszła tuż po przemianach ustrojowych. Ulica Karola Świerczewskiego stała się ulicą Józefa Piłsudskiego. Ulica Mariana Jaworskiego otrzymała patrona w osobie gen. Józefa Hallera. Z mapy zniknął wtedy także Waryński.

W kolejnych latach na tabliczkach pojawiało się coraz więcej księży, świętych i lokalnych bohaterów. W 2002 roku doszło do wielkiej zmiany - ulica Artyleryjska stała się aleją Jana Pawła II. Ulica Gorbatowa przetrwała jednak w centrum miasta aż do dekomunizacji w 2017 roku.

Od zmian minęło już wiele lat, a młodsi mieszkańcy Ostrołęki mogą nawet nie wiedzieć, że ulica Fieldorfa "Nila" czy Blachnickiego kiedyś nazywała się inaczej. Starszym pewnie wciąż zdarza się powiedzieć „na Gorbatowa” albo „na Berlinga”.