"Dobre sąsiedztwo" z aresztem? Mieszkańcy Ostrołęki wspominają życie obok więzienia [ZDJĘCIA]

W niedzielę, 26 października, w Muzeum oficjalnie otwarto wyjątkową wystawę zatytułowaną „Dobre sąsiedztwo. Opowieści wokół dawnego więzienia”. Jej współtwórcami są sami mieszkańcy sąsiedniego osiedla Traugutta w Ostrołęce, którzy podzielili się swoimi wspomnieniami o życiu obok dawnego aresztu. Ekspozycja jest częścią projektu „Opowieść życia”, realizowanego w ramach 6. edycji Mazowieckiej Szkoły Opowiadaczy.

Centralnym punktem wystawy są osobiste relacje i wspomnienia mieszkańców. Swoimi historiami podzielili się Stanisław Czartoryski, Ewa Kuplicka, Celina Lambrych, Zyta Pyszna i Katarzyna Stryjewska.

Odwiedzający mogą poznać odpowiedzi na pytania: Jak sąsiedztwo więzienia wpłynęło na lokalną społeczność? Jak mieszkańcy zapamiętali lata życia nieopodal więziennych murów? Czy mieli okazję poznać osadzonych? Wystawę tworzą relacje świadków historii, uzupełnione archiwalnymi i prywatnymi fotografiami.

Ekspozycja ma również wymiar multimedialny. Muzeum udostępnia nagrane wspomnienia, których można odsłuchać za pośrednictwem audioprzewodników, a także na własnych telefonach komórkowych – wystarczy zeskanować kod QR ze specjalnej ulotki.

Zwykłe życie obok trudnej historii

Koordynatorami projektu i kuratorami wystawy są Jolanta Żubrowska i Adam Krajewski. Prace nad zbieraniem opowieści trwały od jesieni 2024 roku, kiedy w Muzeum rozpoczęto cykliczne spotkania z mieszkańcami osiedla Traugutta.

– Gdy pojawiło się tu Muzeum, a Areszt Śledczy przeprowadził się do Przytuł Starych, otrzymaliśmy budynek z niesamowitą, trudną historią, ale też obiekt, wokół którego jest osiedle, gdzie toczy się normalne życie – mówiła podczas otwarcia Jolanta Żubrowska. – Zaczęłam interesować się historią tego budynku, losami naczelników i pracowników więzienia. Dotarliśmy do fantastycznego, mającego 100 lat, zdjęcia przedstawiającego właśnie załogę więzienia.

Jak się okazało, potomkowie niektórych osób uwiecznionych na tej historycznej fotografii wciąż mieszkają w okolicznych domach.

Siła „małej historii”

Adam Krajewski podkreślił znaczenie oddania głosu zwykłym ludziom, których wspomnienia dopełniają oficjalne opracowania historyczne.

– Wielka historia, o której czytamy w książkach, jest oczywiście niezwykle ważna – przypomniał. – Ale w tym wszystkim są też historie was, zwykłych ludzi, wasze wspomnienia. Bardzo liczymy na to, że to jest początek pewnej drogi. Zdecydowanie chcemy więcej. Słyszymy już o nowych wątkach i chcemy je przekazać.

Opowieści, które muszą płynąć

Partnerami wydarzenia są Mazowiecki Instytut Kultury (MIK) oraz Centrum Archiwistyki Społecznej. Przedstawicielki MIK, obecne na wernisażu, zaznaczyły, jak istotne jest dokumentowanie historii mówionej.

– Opowieści, które zebrali Jola i Adam będą płynąć – mówiła Aleksandra Karmelita, odpowiadająca za wsparcie merytoryczne wystawy. – Historia duża i mała się uzupełniają – jedna bez drugiej nie istnieje. I w tej małej, która jest osobistym przeżyciem, nie raz tkwią silniejsze emocje.

– Wiemy o historii pisanej, ale bardzo ważnym źródłem historii jest i pamięć ustna – dodała Beata Frankowska. – Chcieliśmy w tym roku właśnie na niej się skupić.

Jak poinformowała, ostrołęcki projekt jest jednym z trzech realizowanych w ramach Mazowieckiej Szkoły Opowiadaczy. Pozostałe odbywają się w Piasecznie (historie lokalnej akuszerki) oraz w Nowym Dworze Mazowieckim (wspomnienia księgowej z Domu Rzemiosła).

Wystawę „Dobre sąsiedztwo. Opowieści wokół dawnego więzienia” można oglądać w Muzeum do 26 listopada 2025 roku.