Opłaty na cmentarzu miejskim. Sąd zajmie się uchwałą sprzed pięciu lat. Dlaczego?

Uchwała podjęta przez Radę Miasta Ostrołęki w październiku 2021 roku - ustalająca ceny i opłaty za usługi komunalne na Cmentarzu Miejskim — stała się przedmiotem skargi prokuratorskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Rada miasta przyjęła odpowiedź na tę skargę, wnosząc o jej odrzucenie lub oddalenie.

O co chodzi w sporze?

Asesor Prokuratury Rejonowej w Ostrołęce zarzucił radzie dwa naruszenia. Po pierwsze - że uchwała z 2021 roku stanowi akt prawa miejscowego i powinna była zostać opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. Po drugie - że uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, bez wymaganego vacatio legis, czyli okresu między ogłoszeniem a wejściem w życie przepisów.

Rada Miasta podniosła w pierwszej kolejności zarzut proceduralny - skargę złożył asesor prokuratury, a nie prokurator. Tymczasem zgodnie z przepisami asesor może wnosić skargi do sądów administracyjnych jedynie wtedy, gdy Prokurator Generalny powierzył mu wykonywanie czynności prokuratorskich. Skarżący nie przedłożył dowodu takiego upoważnienia.

Rada wnosi więc, by sąd wezwał asesora do uzupełnienia tego braku - a w razie nieuzupełnienia - odrzucił skargę.

Gdyby jednak sąd przyjął skargę do rozpoznania, rada wnosi o jej oddalenie jako bezzasadnej. I tu pojawia się kluczowy argument prawny.

Rada powołuje się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2021 roku - wydany zaledwie pięć miesięcy przed podjęciem zaskarżonej uchwały - zgodnie z którym regulacje dotyczące opłat za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej, przyjmowane na podstawie ustawy o gospodarce komunalnej, mają charakter aktu kierownictwa wewnętrznego, a nie prawa miejscowego.

Rada przyznaje: przepisy się zmieniają

Rada Miasta nie ukrywa, że orzecznictwo w tej kwestii ewoluuje. Właśnie dlatego - podejmując w lutym 2025 roku uchwałę zmieniającą zasady opłat cmentarnych - zastosowała już wymogi właściwe dla aktów prawa miejscowego: opublikowała ją w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z zachowaniem czternastodniowego vacatio legis. Nie zmienia to jednak oceny uchwały z 2021 roku, podjętej - zdaniem rady - w zgodzie z ówczesnym stanowiskiem sądów.

Rada zwróciła też uwagę na szerszy kontekst: prokuratura powinna inicjować postępowania sądowoadministracyjne, gdy wymaga tego ochrona praworządności lub interes publiczny. Zdaniem radnych, w przypadku tej skargi - dotyczącej technicznej kwestii publikacji uchwały sprzed pięciu lat, której treść merytoryczna została już zastąpiona nową uchwałą - trudno dostrzec taki interes.

Sprawa trafi teraz do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.