Sprawa spadkowa w Ostrołęce z niespodziewanym zwrotem. Sąd Najwyższy oddalił wniosek

Sąd Rejonowy w Ostrołęce nie pozbędzie się sprawy o dział spadku i podział majątku wspólnego. Sąd Najwyższy dostał wniosek z Ostrołęki o przekazanie jej innemu sądowi, bo rodzinę sędziego sprawozdawcy łączą relacje z uczestnikami postępowania. SN uznał jednak, że to problem jednego sędziego, a nie całego sądu, i wniosek oddalił.

Relacje rodziny sędziego z uczestnikami

Sprawa dotyczy działu spadku i podziału majątku wspólnego i toczy się przed Sądem Rejonowym w Ostrołęce. 12 sierpnia ostrołęcki sąd zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie jej do innego, równorzędnego sądu. Jako powód wskazał relacje, jakie łączą rodzinę sędziego sprawozdawcy z uczestnikami postępowania.

Sąd powołał się na Kodeks postępowania cywilnego. Pozwala on Sądowi Najwyższemu przenieść sprawę do innego sądu, jeśli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wtedy, gdy mogłoby ucierpieć społeczne postrzeganie sądu jako bezstronnego.

SN: od tego jest wyłączenie sędziego

Sąd Najwyższy rozpatrzył wniosek 23 września 2026 roku na posiedzeniu niejawnym i go oddalił.

W uzasadnieniu SN wyjaśnił, że przepis dotyczy sytuacji, w których bezstronność może być zagrożona w całym sądzie jako instytucji. Jeśli problem dotyczy jednego sędziego, służy do tego inna procedura, czyli wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. W ostrołęckiej sprawie wskazane okoliczności dotyczyły wyłącznie sędziego sprawozdawcy, a nie Sądu Rejonowego w Ostrołęce jako całości.

Jak podkreślił SN, nie ma powodów, by uznać, że zagrożona jest bezstronność ostrołęckiego sądu, ani by obawiać się, że opinia publiczna uzna, iż sprawa nie zostanie tam rzetelnie rozpoznana. Taka obawa musi być realna, a nie hipotetyczna.

Przekazanie sprawy to wyjątek

Sąd Najwyższy przypomniał, że przeniesienie sprawy do innego sądu to wyjątek od konstytucyjnej zasady, zgodnie z którą sprawę rozpoznaje sąd właściwy. Dlatego przepis ten trzeba stosować ściśle, tylko wtedy, gdy okoliczności jednoznacznie wskazują, że rozpoznanie sprawy w danym sądzie szkodziłoby wymiarowi sprawiedliwości.

SN ostrzegł też, że nadużywanie tej instytucji może osłabiać zaufanie obywateli do sądów. Pochopne przekazywanie spraw może bowiem sprawiać wrażenie, że sąd wątpi we własne kompetencje, jest podatny na wpływy albo chce pozbyć się trudnych i niewygodnych spraw.