Koniec tego badania na NFZ. Nowe przepisy od 1 sierpnia

Panie przyzwyczajone do klasycznej cytologii czeka spora zmiana. Od 1 sierpnia badanie to przestaje być podstawą finansowanych przez NFZ badań przesiewowych - zastąpi je test HPV HR. Odpowiednie zarządzenie prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia trafiło już na stronę internetową funduszu.

Jak wynika z opublikowanego dokumentu, na cytologię będzie można zapisać się jeszcze tylko do końca lipca. Fundusz rozliczy natomiast te badania do końca sierpnia - warunkiem jest jednak ich rozpoczęcie najpóźniej 31 lipca 2026 roku. Po tym terminie umowy dotyczące realizacji cytologii w obecnym kształcie przestaną obowiązywać.

Nowy standard: test HPV HR

Od pierwszego dnia sierpnia to test HPV HR stanie się głównym narzędziem wykorzystywanym do wczesnego wykrywania raka szyjki macicy. Pacjentki wykonają go zarówno w poradniach ginekologicznych - część z nich zresztą już to robi - jak i w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej, gdzie wymazy pobierać będą mogły odpowiednio przeszkolone położne.

Co istotne, skierowanie nie będzie potrzebne. Termin badania można umówić samodzielnie, korzystając z Internetowego Konta Pacjenta (mojeIKP) lub zgłaszając się bezpośrednio do placówki wykonującej tego typu testy.

Dodatni wynik testu molekularnego HPV HR nie kończy diagnostyki. Z tej samej próbki materiału wykonana zostanie wówczas dodatkowa cytologia na podłożu płynnym (LBC), która pozwala ocenić, czy w komórkach szyjki macicy występują zmiany przednowotworowe lub nowotworowe.

Dla kogo badania i jak często je powtarzać

Programem przesiewowym objęte są kobiety między 25. a 64. rokiem życia. Częstotliwość wykonywania testu HPV HR zależy od wyniku - przy wyniku ujemnym kolejne badanie wypada dopiero za 5 lat, natomiast po wyniku dodatnim trzeba powtórzyć je już po roku. Roczny odstęp obejmie też kobiety należące do grup podwyższonego ryzyka. Dla niektórych pacjentek przewidziano również cykl 3-letni.

Wykrycie w tkance nieprawidłowych, przednowotworowych komórek oznacza skierowanie pacjentki na pogłębioną diagnostykę. Wszystkie etapy tego procesu placówki medyczne będą musiały dokumentować elektronicznie, w systemie informatycznym udostępnionym przez NFZ.

To samo zarządzenie wprowadza również nową wycenę biopsji gruboigłowej piersi. Choć całość przepisów zacznie obowiązywać od 1 sierpnia, zapisy dotyczące biopsji weszły w życie już miesiąc wcześniej, czyli 1 lipca.

Skąd ta zmiana

Decyzja o zastąpieniu cytologii testem HPV HR ma solidne naukowe uzasadnienie. Badanie przeprowadzone przez Narodowy Instytut Onkologii, opublikowane w maju na łamach "The Lancet Regional Health - Europe", wykazało, że test HPV HR wykrywa stany przedrakowe szyjki macicy niemal dwukrotnie skuteczniej niż tradycyjna cytologia.

Problem, który ma rozwiązać nowe badanie, wciąż jest w Polsce poważny - rak szyjki macicy zabiera życie około 1600 kobiet rocznie, plasując się na dziewiątym miejscu wśród najczęstszych nowotworów złośliwych u Polek. Skuteczniejsze narzędzie przesiewowe ma zwiększyć szansę na wykrycie choroby, zanim stanie się trudna do wyleczenia.