– Pojawili się u mnie w domu o szóstej rano – mówi Grzegorz Ksepko, były wiceprezes Energi, jedna z 25 osób zatrzymanych przez CBA w śledztwie dotyczącym budowy bloku węglowego Ostrołęka C. W rozmowie z Waldemarem Stankiewiczem z Kanału Zero przekonuje, że inwestycja była rentowna, a pieniądze przepadły przez polityczną decyzję o zmianie paliwa na gaz. Głos zabrał też były minister energii Krzysztof Tchórzewski, u którego CBA przeprowadziło przeszukanie.
Czytelnicy z Ostrołęki dobrze znają tę historię. Według Najwyższej Izby Kontroli budowa bloku C, który później rozebrano, pochłonęła ok. 1,35 mld zł. Teraz sprawa wraca w śledztwie prokuratury.
25 zatrzymań w 11 województwach
Agenci CBA 4 listopada zatrzymali 25 osób. Działali na polecenie Prokuratury Regionalnej w Białymstoku, w 30 miejscach w 11 województwach. Zatrzymani to głównie byli i obecni menedżerowie spółek związanych z inwestycją.
Śledztwo obejmuje lata 2018–2019. Dotyczy działania na szkodę spółek Elektrownia Ostrołęka, Enea i Energa przez niedopełnienie obowiązków przez członków zarządów i rad nadzorczych. Szacowana szkoda przekracza miliard złotych. Chodzi m.in. o to, że generalnemu wykonawcy wydano polecenie rozpoczęcia budowy, choć projekt nie miał zabezpieczonego finansowania.
Grzegorz Ksepko był wiceprezesem, a potem p.o. prezesa Energi. Obecnie zasiada w Krajowej Radzie Sądownictwa jako przedstawiciel prezydenta. Jak podaje Kanał Zero, usłyszał zarzuty. Do przesądzenia o winie zatrzymanych potrzebny jest prawomocny wyrok sądu.
CBA przeszukało też domy polityków PiS Krzysztofa Tchórzewskiego i Arkadiusza Czartoryskiego.
„Byli bardzo kulturalni”
Ksepko nie skarży się na samych funkcjonariuszy.
– Pojawili się u mnie w domu o szóstej rano. Tak jak to zwykle bywa. (...) Byli bardzo kulturalni. Nie było z ich strony żadnych nadużyć. Wszystko odbyło się zgodnie z prawem – mówił w Kanale Zero.
Przyznał, że liczył się z taką możliwością, bo śledztwo trwa od lat. Zaskoczył go jednak moment. Uważa też, że zatrzymanie było zbędne.
– Samo zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie było po prostu niepotrzebne. To znaczy ja bym oczywiście stawił się na każde wezwanie prokuratury czy to w Białymstoku, czy (...) w drodze pomocy prawnej gdzie indziej – podkreślił.
Na pytanie, czy była to „pokazówka”, odpowiedział ostrożnie: – Nie chciałbym takich słów używać, natomiast no jakby nie mogę oczywiście tego wykluczyć.
„Ta inwestycja była rentowna”
Ksepko twierdzi, że nie ma sobie nic do zarzucenia. Jedyne, co sobie wyrzuca, to brak siły, by obronić projekt.
– Może jedyną rzeczą, którą mógłbym mieć sobie do zarzucenia, to, że nie miałem wystarczająco dużo siły, trzeba to nazwać po imieniu, politycznej, żeby zapobiec zatrzymaniu tej inwestycji w formule węglowej – mówił.
Jego zdaniem decyzję o rozpoczęciu budowy pod koniec 2018 roku poprzedziły lata analiz. Rentowność miały zapewnić dwie rzeczy. Pierwsza to kontrakt mocowy, czyli gwarantowane przychody w latach 2023–2038. Druga to umowy z Polską Grupą Górniczą na dostawy węgla „na bardzo korzystnych warunkach”.
Na pytanie o brak finansowania odpowiedział, że to normalne. – Żadna tego typu inwestycja nie ma, jak to się mówi potocznie, spiętego finansowania przed rozpoczęciem formalnym tej inwestycji. Żadna. To są miliardowe inwestycje – przekonywał. Dodał, że do zatrzymania prac nie było „nawet jednodniowego opóźnienia” w płatnościach.
„Orlen nie chce mieć węgla w portfelu”
Przełom przyszedł, jak mówi Ksepko, w listopadzie 2019 roku, zaraz po wyborach parlamentarnych. Wtedy do zarządu dotarła informacja, że Orlen przejmie Energę i nie będzie budował bloku na węgiel.
Ksepko wiąże to z likwidacją Ministerstwa Energii. Strategiczne inwestycje trafiły do Ministerstwa Aktywów Państwowych, które jego zdaniem było „za dużym molochem”. Jak mówi, projekty „trochę zostały osierocone”.
– Pozwolono (...) Orlenowi przejąć Energę właśnie pod takim warunkiem, że tego węgla w Ostrołęce nie będzie. Co było zresztą jakby jaskrawo sprzeczne z deklaracjami politycznymi, które padały chociażby w 2015 roku – mówił.
Zapewnił, że był przeciwny zmianie. W marcu 2020 roku przestał być członkiem zarządu Energi. Zapytany, czy odszedł sam, odpowiedział: – Nie, zostałem wyrzucony. Jak dodał, nie pokazano mu żadnych analiz uzasadniających zmianę.
Kto więc odpowiada za stracone pieniądze? Ksepko unikał politycznych wskazań. – Formalnie odpowiadają za to organy decyzyjne tych spółek, czyli Orlenu, Energii, Enei – stwierdził. Jego zdaniem straty wynikają z decyzji podjętych w 2020 roku.
Tchórzewski: „Polityka steruje gospodarką”
Stankiewicz rozmawiał też w Sejmie z Krzysztofem Tchórzewskim. Jako minister energii w rządzie PiS mocno forsował budowę bloku węglowego. Z rządu odszedł w 2019 roku. Kilka miesięcy później projekt zmieniono na gazowy.
Poseł opowiedział, jak wyglądała wizyta CBA w jego domu.
– Żona w tym dniu no jakoś tam była szybsza. Wstała i poszła zobaczyć. Wyszła na balkon zobaczyć, kto tak rano puka, nie? (...) Oni się wylegitymowali, że rzeczywiście są z CBA – relacjonował.
Jak mówi, funkcjonariusze wyjaśnili, że interesuje ich „temat Ostrołęka” i chcą przejąć dokumenty. Tchórzewski był zaskoczony. Przypomniał, że w tej sprawie był już kilkakrotnie przesłuchiwany. Twierdzi też, że Najwyższa Izba Kontroli nie dopatrzyła się w jego działaniach ani złych zamiarów, ani błędów proceduralnych.
– Jeżeli jest zgodne z polityką rządu, jeżeli jest zgodnie z przepisami, to tutaj można... ktoś oskarży, że jest niezgodnie, to się sprawdza. Sprawdzone zostało, że jest wszystko zgodnie – mówił.
O swoim odejściu z rządu powiedział, że nie zgadzał się z niektórymi elementami. – W związku z tym premier kulturalnie nie zaproponował mi kontynuacji misji – dodał. Zapytany, czy zmiana bloku na gazowy była decyzją polityczną, odpowiedział: – Polityka steruje, jeśli chodzi o państwo, gospodarką. To nie ulega wątpliwości.
„Polacy stracili ponad miliard”
Zupełnie inaczej sprawę przedstawiają rząd i śledczy. Minister koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak mówił o „wyrządzeniu szkody wskutek niekompetencji i niedopełnienia obowiązków przez członków zarządów i rad nadzorczych”. – W końcu, po bardzo dużej pracy CBA i prokuratury, podjęliśmy działania w celu rozliczenia wszystkiego, co jest wokół budowy bloku węglowego w Elektrowni Ostrołęka – mówił w TVN24.
W materiale Kanału Zero przytoczono słowa Jacka Dobrzyńskiego, rzecznika ministra koordynatora służb specjalnych. Powiedział on, że Polacy stracili ponad miliard złotych wydany na budowę. Ksepko nazwał to „populistyczną zbitką słowną”. Przypomniał, że pieniądze wydawała spółka celowa. Przyznał jednak: – Ostatecznie okazało się, że są wydane po nic.
Śledztwo wszczęto w 2022 roku po zawiadomieniach NIK i Adama Szłapki. NIK oceniła wcześniej, że działania zarządu spółki Elektrownia Ostrołęka związane z wycofaniem się z budowy bloku węglowego i rozliczeniem przerwanej inwestycji „były nielegalne i niegospodarne”.
Z kolei prezes PiS Jarosław Kaczyński uważa, że przy budowie nie doszło do niegospodarności. Działania CBA nazwał „po prostu prześladowaniami”.
Budowę bloku węglowego Ostrołęka C rozpoczęto pod koniec 2018 roku. W lutym 2020 roku Enea i Energa zawiesiły finansowanie projektu. Zbudowane elementy rozebrano. Projekt elektrowni gazowej przejęła spółka CCGT Ostrołęka. Według ministra Siemoniaka sprawa jest rozwojowa.



fot. eOstroleka.pl




2
3
16
21