Rodzinne miasto miał zawsze w sercu. „Moja miłość do Ostrołęki jest bezinteresowna"

Zmarł Antoni Lenkiewicz - historyk, prawnik, więzień polityczny PRL, kawaler Orderu Orła Białego. Urodził się 25 października 1934 r. w Ostrołęce i przez całe życie podkreślał, że to właśnie to miasto ukształtowało jego osobowość, pasje i niezłomny patriotyzm. Wspominał o nim do ostatnich lat życia.

„Odziedziczyłem to rodzinnie"

W nagraniu zrealizowanym przez Fundację Pomorska Inicjatywa Historyczna Lenkiewicz mówił o Ostrołęce z wyraźnym wzruszeniem i dumą.

- To jest takie miasto znane od wieków z patriotyzmu, z powstań. Niewątpliwie znaczną część swoich zainteresowań, pasji odziedziczyłem rodzinnie. Tak zostałem ukształtowany, że historia i polityka to są moje pasje - mówił.

Ale Lenkiewicz nie ograniczał się do ogólnych słów. Opowiadał o konkretnym miejscu - domu inwalidów wojennych przy ówczesnej ulicy Ułańskiej, gdzie się urodził i gdzie jego ojciec był kierownikiem administracyjnym. To tam, na podwórku, zetknął się po raz pierwszy z żywą historią Polski.

-Ja się urodziłem w tej Ostrołęce w domu inwalidów wojennych. Dom był miejscem, gdzie przychodzili tacy dziadkowie z powstania styczniowego, załatwiali swoje sprawy, byli odznaczani, przedstawiali życiorysy. A ja na podwórku tego domu w Ostrołęce, gdzie ci ludzie czekali na swoją kolej, żeby przedstawić swoją sprawę - wspominał.

To właśnie te dziecięce spotkania z weteranami powstania styczniowego, z ludźmi, którzy walczyli o wolną Polskę, ukształtowały w nim coś, czego żadne więzienie nie zdołało zniszczyć. -Polska to była świętość. Samo słowo – Polska. To pięcioletnie dziecko, jakim byłem, rozumiało - mówił Lenkiewicz.

„Moja miłość do Ostrołęki jest bezinteresowna"

W 1994 r. Antoni Lenkiewicz opublikował w Zeszytach Naukowych Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego esej zatytułowany „Miasto moich przodków i raj dzieciństwa, co na zawsze zostaje". To jeden z najpiękniejszych tekstów, jakie kiedykolwiek napisano o Ostrołęce - osobisty, głęboki i przeniknięty miłością do miejsca, z którego się wyszło.

Zaczynał go od słów, które wiele mówią o jego charakterze:

„Moja miłość do Ostrołęki jest bezinteresowna. Nie domaga się wzajemności, nie wywołuje zazdrości, nie targa namiętnościami, ale jak każde uczucie wymyka się kontroli racji rozumowych"

Pisał o Narwi, która zachwycała go od dzieciństwa. O tym, że za rzeką były puszczańskie lasy i wyjątkowi ludzie - Kurpie. Jako dwu-, trzyletnie dziecko deklamował: „Kurne chaty, małe łany – Kurpie żyją, jako pany".

Pisał o rodzie Lenkiewiczów. O przodkach, którzy brali udział w Powstaniu Styczniowym, o dziadku Walentym i ojcu, który jako piętnastolatek chwycił za broń w obronie Ostrołęki przed bolszewikami w sierpniu 1920 r.

Dzieciństwo w cieniu historii

Lenkiewicz opisywał swoje ostrołęckie dzieciństwo z niezwykłą precyzją i czułością. Pamiętał atmosferę żydowskich sklepów przed wojną, przejazdy oddziałów 5 pułku ułanów, pierwsze kontakty z doktorem Józefem Psarskim - ostrołęckim lekarzem i działaczem społecznym, który stał się dla niego wzorem. Pamiętał wybuch wojny, ewakuację wozem zaprzężonym w kare konie, powrót do Ostrołęki przez zatłoczone drogi po 17 września 1939 r.

Pisał o latach okupacji - gdy Ostrołęka przemianowana została przez Niemców na Scharfenwiese i włączona do Rzeszy. O tym, jak dzieci bawiły się w wojsko polskie i biły „niemczaki". O Juliuszu Wojtkiewiczu - oficjalnym Volksdeutschu i tłumaczu gestapo, który w rzeczywistości współpracował z AK i uratował życie setkom Polaków, w tym ojcu Lenkiewicza. O wyludnionym mieście ostrzeliwanym przez artylerię rosyjską latem 1944 r., śmierci ogrodnika Nurczyka zabitego przez odłamki pocisku, i o psie, który wysadził minę tuż obok małego Antoniego wracającego do Korczak.

Te obrazy, zapisane z precyzją historyka i czułością dziecka, zostały w nim na całe życie.

Ostrołęka w nim pozostała

Po wojnie rodzina Lenkiewiczów opuściła Ostrołękę i przeniosła się do Pasłęka. Antoni wracał tu tylko na wakacje. Ale miasto nie opuściło jego. Wracał do niego w myślach, w artykułach, w wykładach. Wspominał je do ostatnich lat życia jako „raj dzieciństwa, co na zawsze zostaje" - miejsce, które ukształtowało go raz na zawsze. Ostatnie lata życia spędził we Wrocławiu i tam też spocznie na wieczność.

Odszedł człowiek, który nosił Ostrołękę w sercu przez 91 lat. I który, tak jak jego przodkowie, nigdy nie zrezygnował z obowiązku wobec ojczyzny. Bo jak sam mówił: od takich obowiązków na żadną emeryturę się nie przechodzi.