Bezcenne pamiątki po „Ince” i „Łupaszce” uratowane. Sukces konserwatorski Muzeum Żołnierzy Wyklętych [ZDJĘCIA]

Muzeum Żołnierzy Wyklętych zakończyło konserwację 36 unikatowych eksponatów, w tym zdjęć „Inki” i „Roja”. Prace sfinansowano z dotacji MKiDN na 2025 r. Zobacz, jak uratowano historyczne artefakty.

Dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, unikalne fotografie i dokumenty legendarnych dowódców podziemia niepodległościowego zyskały drugie życie. Muzeum Żołnierzy Wyklętych zakończyło właśnie skomplikowany proces konserwacji 36 obiektów, w tym pamiątek po Danucie Siedzikównie „Ince” i Zygmuncie Szendzielarzu „Łupaszce”.

Dbanie o pamięć to nie tylko edukacja, ale przede wszystkim fizyczna ochrona materialnych śladów historii. W 2025 roku, dzięki dodatkowej dotacji przyznanej przez MKiDN, ostrołęcka placówka mogła podjąć walkę z czasem, zabezpieczając zbiory o ogromnej wartości historycznej i sentymentalnej. Łączna kwota dofinansowania wyniosła 40 741 zł brutto.

Ratunek dla wizerunków Bohaterów

W ramach projektu konserwacji poddano muzealia, które przez lata ulegały naturalnym procesom starzenia. Wśród odnowionych obiektów znalazły się niezwykle cenne fotografie przedstawiające ikony powojennego podziemia antykomunistycznego:

• Danutę Siedzikównę „Inkę”,
• Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”,
• Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja”,
• Stanisława Lichotę „Krechowiaka”,
• Mariana Plucińskiego „Mścisława”.

Oprócz materiałów wizualnych, specjaliści zajęli się również dokumentami związanymi z postaciami Stanisława Bęklewskiego „Żuka”, Mariana Kozłowskiego „Lecha Przemysława”, Ignacego Ramotowskiego „Wawra” oraz Szczepana Wojsza „Wilka”.

Różaniec z chleba i walka z chemią

Jednym z najbardziej poruszających artefaktów poddanych renowacji jest różaniec wykonany z chleba. Został on stworzony w więzieniu przez Franciszka Wojsza ps. „Wiarus”, stanowiąc nieme świadectwo niezłomności ducha w katowniach bezpieki.

Zbiór przekazany do konserwacji stanowił poważne wyzwanie dla ekspertów. Wiele dokumentów i gazet z epoki wydrukowano na papierze bardzo słabej jakości (typowym dla okresu powojennego). Wstępne, specjalistyczne badania – w tym pomiar pH, analiza składu włóknistego oraz obrazowanie mikroskopem stereoskopowym – wykazały, że obiekty są zagrożone. Widoczne zmiany kolorystyczne i uszkodzenia mechaniczne sygnalizowały postępujące zakwaszenie i osłabienie struktury materiału.

Nowoczesne standardy przechowywania

Proces konserwacji polegał nie tylko na naprawie istniejących szkód, ale przede wszystkim na zabezpieczeniu zbiorów na przyszłość. Wzmocniono strukturę papieru i zatrzymano procesy degradacji chemicznej.

Finalnym etapem prac było umieszczenie odnowionych eksponatów w specjalistycznych opakowaniach wykonanych z materiałów bezkwasowych. Materiały fotograficzne zabezpieczono w kopertach z atestem PAT (Photographic Activity Test), co gwarantuje im bezpieczeństwo na kolejne dekady. Do całości prac sporządzono szczegółową dokumentację konserwatorską, która posłuży przyszłym badaczom.